داستان : « فوقوس »

حبیب‌اله غلام‌دوست (ارسو)

خوروم وأخؤ نبوم، بخیاله مئه ساعت چارپنجˇ بعد ظهرˇ پئیزˇ روزه، می   چیشمˇ پیش، شیش هَف بنه اَزه‌دار دَبو بی خال و چیکه، دوتته دیلˇ عکسأم  همدیگره کشأ گیته، اونˇ بَرأنده جؤنˇ سر، اوجور پختأ بؤ نأ بو که، معلوم گود خیلی زمته که سر پایی بمردن. افتؤأم کیکائیل ببؤ بو خاس دارؤنˇ مئنأ جی، می چیشمؤنه بکنی. چپ ˇ دسه بنأ بؤم پیشؤنی مَقر، نگذاشتم مأ اذیت بکونی. تا چیشم کارگودی، بازارˇ مئن، آدم دبو سرسوج، همدیگرˇ مئن لئیل خوردن؛ بخیاله که سیفتال فکه چو بزنی.
هی نفرˇشؤن به‌جز آدمیزادˇ صدا، شیکل و شمایلˇ آدمی نداشتن. نه معلوم بو نه راه شؤ درن، نه خنده کأ درن، نه ونگ زئدرن. گوتن بمأیم خرس تماشا. تا ای که می سرˇ جؤر یه پرخاله سیه ابر کرشمه جی خوشه اَفتؤˇ جیر پختأ گوده، او وخت یکته شوکوم مردأکه بدئم، که خو پا ازه‌دارˇ کمر دچکنه، دسˇ مئن، یکته پیله درازˇ «ره» داشت که آدم خاسی خیلی پهلوؤن ببؤبی تا اونه راسأ گیری.
دایم‌أم «ره» تیکه نأی یکته خرسˇ کوته شوکومˇ جی که دارˇ جی دَمَرو کته بو، هرچی خأس اونه ویجؤگیری بنأی ازه‌دارˇ گوف، فکˇ مئن، مگه تینس!
- اگه اننی موله بدأین ای‌دفا ده حتمنی نئنم.
- ده هرچی خأسی بگؤی، معلوم نبو، گب اینˇ گیلی مئن فشکسه، دوسوته خوسنأ جی وؤشته، دومارته
«ره»که خوروم خرس کوته شوکومˇ جی میزؤنا گوده. اینˇ کش بغل ˇ جیرˇ پیرأن تا دوچارکی تومون غوزه کشه تر بو، معلوم بو، بد جوری گیر بوده، یکچی هونˇ مئن بمؤنسه. خو دیمˇ عرقه پیرأن‌پرهٰ جی پاکأ گوده. یکته پیله نفس بکشه، خو موشته فیلی دوده، یکته وَزَن بدأ، هنده «ره» لسمه بوده کار پیش نشو، هیسه بیه زیبیل بنی گول بچین، خنده صدا بو که هر طرفأ جی پرأ گیتی تا ازه‌دارˇ گوف، هر کی خوشه گب زی، معلوم نبو چی گونن. هوا افتؤˇ جی سرپا ایسأ بؤ، فلاق-فلاق گود، آدمˇ نفس جیر شو امما جؤر نمأی، او یه تیکه سیه ابرأم اخمأچه پشت سرا نیا بوده، آدمؤنˇ سایه دسپاچه ایشؤنه دونبالأ گوده بو، هیتته کمربه‌جیره نداشتن. هر طرف نیا گودی خاک هوا دبو، ای هیره-ویره مئن می چیشم فکته یکته پیرمردأکه، هی فچومسی گلˇ سره دسأموجؤن گود، یه‌چه خاسی بیاجی. جمئت ه‌ر یکته دس‌کول اینه زئی که زمینˇ سر پختأ بو، بیچاره تا أمأی ویرسی یکته دیگه خورد. به‌نظر خیلی مئه آشنا أمأی، می چشمؤنه فلاکنئم، خوروم نیا بودم، نه، خیال نبو، خودˇ مش‌میرزالی بو. گمؤنم بمأ بو بازار خو عینکه چاکونی.
- آخه مشتی، همأ بنأی خاسی ایمرو هی هیرˇویرˇ مئن بأی بازار؟ تئه توبه نبو؟ او دفارˇ مورسون خأنی دوسوتته تی چوپور دؤزی تا حرف گوش بدی؟ صد دفأ تأ نوتم تی عینکه هدی ببورم تئبه چاکونم، همش دوتته کبریت چولأ ویتی با دو آلش سوید رشته جی اونˇ دسسهٰ فئویتی، بازین گوتی: نخأنه زاک، هَلِه کار کؤنه. تئه کار کأ دبو که، چی ببؤ که ایمرو بمأی بازار؟
- هیسه هیتو هر که خوشه اینه دککو زئنه، بیچاره‌م هِی کتی هِی ویرسأی. هدده بودم اونˇ باله بگیرم یکته بیلندره بالشوکوف ناخبرکی خؤنه اینه تودئنه. وؤی! شانس بأردم که گول مارِی نده، نوالا حتمنی اوّل مأ، بازین مرکأ کوشتنأ بو. عالم و آدم همه دؤنسن چقد خو پئره دوس ویته. از او زمت که این ماره زا سر آل بزه، فقد پئر بو که اینˇ سر دبو.
- هی برا چی کأ دری؟ احتیاط بکون ده.
امما هیشکی مأ خوشه هیچچی حساب نوده. راه دکتم بشوم مرکه یقهٰ بگیرم، کلثومِی، خالخالی چاتره کمر دَوَسسه، پونزه بیس نفر خو مورسون چی همره می پیش سبزأ بنه. خوشؤنه معرکه بیته بؤن، چی معرکه‌یی! هیسه دس‌ویگیرم نبون. دایم خوشؤنˇ راسˇ دسه زئن چپˇ دسˇ پوشت.
- أؤ أؤ، بدی چی آبروریزی ببؤ خاخور جؤن؟
- بازین خو انگشتؤنه گازأ گیتی. دیگرؤن‌م واگیر گودن.
- کی‌ئبه شأنه گوتن؟ بدی چی خاکی امه سر فووؤ؟!
تا دهن واگودی بقیه’ن خوشؤن دوماغه چادرپرهٰ جی گیتن.
- نه، نگو توره خودا نگو، الهی کافرستؤن ببی!
- می سرˇ مئن هزار نفرˇ گب ˇصدا دپیته بو، فقط ایشتؤسم، ولی صاحبˇ گب مألوم نبو. مئه بخیاله حاجی فیضˇ دیکونأ جی یکته زنأی خؤندگی کأره، می گوش تیجأ بؤ.
ای‌جور کشنه می دیلأ جی ای عشقˇ آتش زوؤنه
هیچچی نمؤنه گرشا بؤ، پس از مو، نشؤنه
بشتؤسم، مئبه ننأم، هیچچی فیکره نودم. حتتا مش میرزالی هم مأ یادأ شؤ بو، همش می فیکر ای بو که خرس کلاچ نیه دارˇ سر فک بنأی، اگه خرس کلاچ نیه پس چره ای همه مردأک و زنأک ای دم‌بوده هوا مئن ایسأن تماشا کأ درن؟ هیچکی‌م مردأکه نگونه برأ، چی کأ دری؟ تا بدئم خرسˇ کوته خو جا جی ویریسأ،
پیچه مورسؤن واز بوده «ره» اوطرف، عینˇ برق فچکسه داره بشؤ تا اتکی. اینˇ دوم و گوش شالˇ مورسؤن دراز بو. شایدم یکته پیله شوکول بو یا پیچه شال، ندؤنم. کی بده که خرس بال در بأری پرأگیری؟ ترسأ جی می سرأ جی دس بکشئم که شاخ بأردمأ یا نه، دومارته خؤندگی صدا می گوش بمأ:
بوشو یارأ بگو تی ناجه می دیل
بمؤنسه بسکه پس‌پسه بزی تو
می دیل بکته می پئه جیر، می چکره شلأ بؤ، تورˇ تی‌تی‌ئکˇ مورسؤن، ای طرف اوطرفه جورسم، صدا می همره خیلی آشنایی وَر بدأ، یعنی گول‌مارئی بو؟ نه اصلن هیچ ممکین نیه، أمأره بوم گول‌مارئی زاکه شیر دأ دبو، جمئت دس‌ویگیر نبو. هیتؤ آدم بو که همدیگرˇ مئن لول خؤردن. مأ خفتأ زه بو، دس دودم پیرأنˇ یقه پولکه واگودم. می دیل خاس دهنأ جی بیرین بأی، هئی ای‌طرف اوطرفأ پاسسم، اصلن سر در نأردم. بعضی آدمؤنه دئم بی‌شات تؤ خوردن، بأزی‌م هچیمسن سنگ ویتن. هیشکی گوش ندأی، همه حرف زئن. می سر ببؤ بو عینˇ آسسؤنه گمج، یک دفأ ده ایشتؤ می گوش بمأ:
- أی مردوم، او روز که ایسوبه بنأ بون مصرˇ بازارˇ مئن فوروش، یکته پیرزن، دو اَلَش کهنه لافند ویته بمأ خریدارؤنˇ همره صف بئیسا. بوتن ای پیرزن دؤنی ایسوبˇ قیمت، هونˇ هم‌وزن طلا ایسسه؟ جواب بدأ: اگه مو ایسوبˇ هئنه مننئم، لااقل می ایسم اونˇ مشتری‌ئنˇ مئن دره.
- ای‌جور گب‌زنی گول‌مارئکˇ شی بو، مئه ده یقین ببؤ خودˇ گول‌مارئی گب زه دره، می دیل خأس پرأ گیرم بشم صدا طرف، نبؤ، بوتم شال‌چم بزنم شاید ببی، اونم نبؤ. هر چی خاسم می دس و پا توکؤم بدم مننیسم، امما یه جور بو که تینسم همه جا بینم، همه چی‌م بشتؤأم. یه‌دفأ بدئم گول‌مارائکه برده درن، صانه‌پیرأن دوده، سیوید لچک پسˇ گوش بزه. اؤی بزئم: اوهوی گول مارأی، هی گول مارأی! کس می صدا نشتؤسی. هیچ‌کی‌م مأ اؤجا ندأی. آسمؤن می چیشمˇ پیش شوروم بیته بو، نفس نشاس کشئن. دومارته هَدده بودم، بشؤم گول‌مارائکˇ طرف.
می پئه زمینه دچکسه بو. ویجؤ گیته مننیسم، می دسه زور توکؤم دأم. گول‌مارئیˇ چشمه فکته، آسید محمدˇ حیاط. او روز که هوا تی تی بوده بو و زور گولؤنه دورشرأ جی بنفشه اشاره گود تا بکشی خو طرف، نرگس خو سره خجالتی تؤدأ بو جیر.
- به ای بزرگوار جز تو هی‌کسه نبونم.
- بوتم به ای آقا قسم جز گول‌مارئی زن نبرم.
می دیل جؤر اأمأ دبو، هیتؤ شیون گودم، گول مارئکه کؤ بؤردرین؟ کلثومئکˇ پیرأن‌پره سنگؤن مأ رخشؤنأ گیتن.
- کؤ بردرن؟ بردرن لاتˇ مئن؟
شیون مأ دچکسه داشت، دس‌ویگیر نبو. گول مارائکه چه بردین؟ گول مارئی می ژگلهٰ فچکسه آرؤم بمأ می ورأور. هوتؤ اینˇ جولأ جی انارˇ تی‌تی، این چشمأ جی نرگیس وارَس.
- بدی می حرفˇ سر بیسام؟
یه جوری بوته که مردوم همه بشتؤَن. وگرسه بشی، یکته سرخˇ تیتی، اینˇ رچˇ گازˇجی بکته. هیشکی هنچمسه ویگیری. مش میرزالی خو سره ازه‌داره تکیه بدأ. شورˇ اؤ مئن، اینˇ نیناکی جیر جؤر شؤی.
- تی همره چی بودی زأک؟ چره حرف گوش نودی زأک؟
دو دسأ جی می کللهٰ مشت زئم. مأ جؤرأ گیتم زمین زئم. هر چی خاسم بدؤم تا اونه برسم، مننیسم. می پئه زمینه دچکسه بو، همه ژگله سرأ وؤشتن.
- به خدا او بی تخصیره، ای مو بؤم بوتم بیه بریجیم. اونه سرأ دین. هیتؤ سنگ بو می سر دفار کأ دبو، دئه می گولی صدا نشتؤسم. کلثومئکˇ گازخاله واچه، اینˇدسˇ مئنˇ سنگ، دوتته، هر یه‌ته می مشتˇ هأنی.

حبیب‌اله غلام‌دوست (ارسو)-رشت، پئیز 1382
توضیح برخی واژگان:
ایسوب: یوسف. (نام یوسف در گیلکی ایسوب تلفظ می‌شود.)
ره: چوب باریک و بلند. ترکه
بریجیم: از مصدر «ریجئن» است و ریجئن یعنی: ارتباط جنسی مرد و زنی که هم‌دیگر را دوست دارند و به دلیل شرایط بیرونی ناچار به انجام این امر بیرون از قرارداد ازدواج‌ند. این فعل، با فعل «فؤشتن» به معنای با هم گریختن پسر و دختر به همین قصد تفاوت دارد. در دومی، تنها گریختن و ازدواج پنهانی یا بی‌اجازه مطرح است، در حالی که ویژگی اولی رابطه‌ی جنسی بیرون از ازدواج است.

ارسال دیدگاه

: نام شما
: پست الکترونیک
: دیدگاه
: کد امنیتی

درباره‌ی خانه فرهنگ گیلان

خانه‌ی فرهنگ گیلان در راستای گسترش ارتباط با هنرمندان و هنردوستان داخل و خارج از مرزهای ایران و هم‌اندیشی با آنان در بخش‌های مختلف فرهنگی و هنری ، سایت اینترنتی خانه را نسبت به گذشته در سطحی پیش‌رفته‌تر با سازماندهی امور ...

آمار بازدید کنندگان

بازدیدکنندگان امروز : 925
بازدیدکنندگان ديروز : 1314
بازدیدکنندگان در هفته : 10429
بازدیدکنندگان در ماه : 39526
بازدیدکنندگان در سال : 484343
کل بازدیدکنندگان : 1472136
کاربران آنلاین : 23