گزارش جلسه‌ی نقد و بررسی مجموعه شعر گیلکی«چوم پیله» از فریده صفرنژاد

جلسه ی نقد و بررسی مجموعه شعر گیلکی « چوم پیله » از فریده صفرنژاد، به همت هیئت اجرایی گروه شعرگیلگی خانه‌ی فرهنگ گیلان، ساعت 5:30 عصر روز دوشنبه 16 آذر با حضور شاعران و فرهنگ دوستان، در خانه‌ی فرهنگ گیلان برگزار شد.
مجری این جلسه، الهام کیانپور ضمن خوش آمد و خیرمقدم به مدعوین از  فریده صفرنژاد  دعوت نمود تا در ابتدای جلسه اشعاری از کتاب خود را قرائت کند.
سپس بهرام علیزاده شاعر میهمان  و منتقد  اصلی  کتاب « چوم پیله» با دعوت مجری و تشویق مدعوین به جایگاه آمد.
علیزاده در آغاز با یادآوری چند نکته پیرامون جامعه شناسی ذوق ادبی در گیلان به این نکته اشاره کرد که فریده صفرنژاد سومین زن شاعر گیلک است که بعد از خانم‌ها  حمیرا خدابنده و زهرا علیزاده به زبان گیلکی از او کتاب شعری منتشر شده است. اوافزود: رویکرد مجامع فرهنگی گیلان و خانواده ها به حضور خانمها در محافل ادبی یک پدیده ی نوظهور و خوش یُمن است که باید پیگیری شود.
وی در ادامه گفت: این مجموعه شعر در 176 صفحه منتشر شده است و به جز 89 صفحه ی مقدمه،87 صفحه از کتاب اختصاص دارد به مجموعه اشعار صفرنژاد؛ شامل دو بخش: 28 قطعه شعر سپید با ترجمه فارسی و 26 قطعه شعر کوتاه با برگردان فرزاد منفرد نویسنده مقدمه‌ی کتاب.
نکته ی حائز اهمیت،  طولانی بودن مقدمه و عدم ارتباط آن با زبان و شعر شاعر است و این مسأله مجموعه شعر را از بُعد استقلال و ماهیت به عنوان یک کتاب آسیب پذیر کرده است.
برخی از نکاتِ نگارشی و علامت گذاری های رایج در مجموعه شعرهای چاپ شده در کتاب لحاظ نشده است. این مجموعه از بعد ساختار و قالب بندی، تلاشی است بین شعر سپید (شعری با رعایت وزن درونی ) و شعر نیمایی و متأسفانه این عدم رعایت قالب در برخی صفحات مشاهده می شود.
باز از بعد ساختار شعر صفرنژاد در دوره ی مدرن می گنجد؛ ولی تمام شاخصه های مدرن بودن را در بطن خود ندارد.یکی از علل مهم این قضیه، بافت رمانتیک مجموعه و تعلّق محتوایی آن به دوره های گذشته ی شعر گیلکی است. ما در این مجموعه با شعری مواجهیم که در آن گذر از دالّ به مدلول ثابت و اجباری است و تنها یک معنای واحدخطی را بیان می کند.در شعر مدرن گذر از دال به مدلول به آسانی ممکن نیست. در شعر دوره ی مدرن به قول والری دال ها می رقصند و حرکت صرف ندارند و در این رقص دال ها، شنونده یا خواننده می تواند دال هایی پر نشانه را ببیند.آن گونه که غیر از مدلول اصلی و قراردادی خانم صفرنژاد به مدلول های ثانوی هم بیندیشد. اشعار این مجموعه از چند پازل تصویری ساخته شده اند و معمولا بعد از پازل دوم یا سوم شاعر به گره گشایی می پردازد و نشانه ای را می دهد که بتواند در پازل آخر به یک تصمیم نهایی برسد. و همین موارد است که عدم افتادن اتفاق یا به اصطلاح «گزش » یا « آن » را در مجموعه ی فوق موجب می شود .
در قطعات «سردˇکشه » ، «پاصدا » ، «کُئل » و « فوخوس » شاهد آشنایی زدایی ها و وحدت بیشتر شعر در دو محور عمودی و افقی هستیم.
عاطفه حاکم بر شعر کاملا به طبیعت گیلان پیوند خورده است و آن را در جای جای شعرش می بینیم و اتفاقا این طبیعت گیاهی و محیط در تعامل با طبیعت انسانی است ، ولی در مجموع حاکمیت با طبیعت غیرجاندار است و اتفاقا حضور اجزای انسان با تکرار تصاویر، کمی موجب دلزدگی است و باعث گسیختگی عاطفه ی مخاطب با شاعر می شود. مهمترین عنصر صور خیال شاعر در این مجموعه تشخیص است ؛ البته استعاره ها به اصطلاح مصرّحه و آشکارند. عناصر سازنده خیال صفرنژاد طبیعت و موجودات محسوس هستند و در این بین استفاده از دو واژه متضاد به ویژه در اشعار کوتاه در اکثر اشعار مورد استفاده قرار گرفته است. علیزاده در خلال نقد خود شاهد مثال های زیادی را با خوانش فریده صفرنژاد شاعر مجموعه ارائه نمود و سپس بعد از نمونه خوانی به نشان دادن و تداعی تئوری ها در کتاب پرداخت.
در ادامه‌ی  جلسه‌ی نقد، هوشنگ عباسی نیز  طبیعت گرایی و آشنایی زدایی از ویژگی های پررنگ این مجموعه دانست و  با ذکر مثال هایی از کتاب به استعاره ، صورخیال و حس آمیزی در اشعار صفرنژاد اشاره کرد.عباس گلستانی و زهرا اکبرزاده نیز از دیگر کسانی بودند که پیرامون این کتاب نقد شفاهی و کتبی ارائه دادند.
کارگاه شعر گیلکی خانه فرهنگ گیلان ازآغاز فعالیت تا امروز 302 جلسه پیرامون نقد و بررسی شعر گیلکی و مناسبت های خاص، برگزار نموده است که در نوع خود بی نظیر است.

یک شعرگیلکی از کتاب « چوم پیله» از فریده صفرنژاد:
« سرد کشه»
امی کوگا
آفتاوا دُوادا
ورفا کشا گیفت
آدم ورفی مرا رفیقا  بوست
چفتن بزه انˇ دیلˇ گبان
سالانˇ سال
سردˇ دسˇ مرا بخفت
چن تا باهار
بمو، بوشو
اونˇ پایا
شواله ُفنترکس.

برگردان به فارسی:
« آغوش سرد »
محله ی ما / آفتاب را فراری داد / برف را در آغوش گرفت / با آدم برفی رفیق شد/ حرف های دلش یخ بست / سال های سال/ با دستانی سرد خوابید/ چندین بهار/ آمد ، رفت/ به پاهایش / آتش برخورد نکرد.

تهیه و تنظیم: الهام کیانپور








ارسال دیدگاه

: نام شما
: پست الکترونیک
: دیدگاه
: کد امنیتی

درباره‌ی خانه فرهنگ گیلان

خانه‌ی فرهنگ گیلان در راستای گسترش ارتباط با هنرمندان و هنردوستان داخل و خارج از مرزهای ایران و هم‌اندیشی با آنان در بخش‌های مختلف فرهنگی و هنری ، سایت اینترنتی خانه را نسبت به گذشته در سطحی پیش‌رفته‌تر با سازماندهی امور ...

آمار بازدید کنندگان

بازدیدکنندگان امروز : 1053
بازدیدکنندگان ديروز : 1314
بازدیدکنندگان در هفته : 10557
بازدیدکنندگان در ماه : 39654
بازدیدکنندگان در سال : 484471
کل بازدیدکنندگان : 1472264
کاربران آنلاین : 37