گزارش جلسه سخنرانی دکتر منوچهر پارسادوست با موضوع « رشت در دوران صفویه »


  
   درروز چهارشنبه 25 شهريور دكتر منوچهر پارسادوست از بزرگترين مورخين معاصر  كشور ،مهمان خانه فرهنگ  گيلان بود   وسخنراني اي را با عنوان "گيلان در عصر صفويه" با ميزباني گروه معماري خانه فرهنگ داشتند. در ابتدا اين برنامه  دكتر محمد مهدي رئيس سميعي ،رييس گروه معماري خانه ي فرهنگ گيلان،ضمن خوش آمد گويي به مهمانان ،به معرفي ،بررسي زندگاني و آثار اين مورخ ارزشمند گيلاني پرداختند.سپس  دكتر پارسادوست سخنراني خود را اين چنين آغاز نمودند: به دليل  اينكه حجم مطالب در مورد گيلان در عصر صفويه زياد است و از حوصله ي حضار خارج و زمان محدود است من ناچارم سخنراني خود را به محدوده ي زماني رشت در دوران شاه عباس اختصاص دهم."ايشان سخن خود را با اين چند سوال ادامه دادند كه"نخست ;چرا شاه عباس سياست شدت بخشيدن در  حكومت استبدادي را در پيش گرفت؟دوم;تاثير پيامد اين سياست با مردم رشت و گيلان چه بود؟سوم ;چرا رشت و گيلان اهميت ويژه اي داشت؟چهارم;چه دگرگوني بنيادي در گيلان و مردم گيلان به وجود آورد؟".
زندگي دشوار شاه عباس  در كودكي(كشته شدن پدر وسپس مادرش)،گردنكشي و قدرت بي اندازه ي سران قزلباش و خودسري بيش از اندازه ي  حكام محلي در كشور   سه عامل بود كه منجر به  حكومت استبدادي شاه عباس شد.
بي شك هجوم وحشيانه و كشتار بي رحمانه ي مردم گيلان در سال 1000ه.ق. تاثير پيامد سياست استبدادي شاه عباس با گيلانيان بوده است.مردم گيلان-كه هيچگاه-تحت يوغ هيچ بيگانه اي نبودند و بعد از نيمه سده سوم هجري و پس از حمله اعراب به ايران اسلام را با ميل خود پذيرا مي شوند،  در اين زمان با خشونت ورزي شاه عباس مواجه مي شوند.شاه عباس جلاد معروفي داشت به نام "شيخ احمد آقا شرفلو"از طايفه ي اُصانلو ،به همراه ملازمانش كه لباس هاي مشكي يكدستي مي پوشيدند،نقش به سزايي در كشتار و قتل عام مردم گيلان داشتند. نه تنها شاه عباس اين فرد  را مامور سركوب گيلانيان نمي كند، بلكه "ملك امير بيگ جارچي "داروغه  ي قزوين (كه تمامي راهزنان را به سيخ ميكشيد و زنده زنده مي سوزاند و ملازمانش گوشت آدم پاره مي كردند و مي خوردند) را روانه گيلان  كرده -و به خصوص در لشت نشا -از هيچگونه جنايتي دريغ نكردند.به گونه اي كه شكم زنان حامله را دريدند و نوزادان را بر نيزه كشاندند.
اما گيلان چه اهميت ويژه اي براي شاه عباس داشت؟
   شاه عباس يكي از تاجر پيشه ترين شاهان ايران بود.وي به درستي مي دانست كه براي رسيدن به اين امر مهم، نيازمند ارتباط داشتن با كشورهاي جهان و همچنين  نيازمند جاده هاي امن در كشور هست.بعد  از شاه اسماعيل اول، بخش هاي زيادي از ايران (مناطق شمال غربي كشور به خصوص ارمنستان و گرجستان و مناطقي از آذربايجان به جز شهر اردبيل)تحت اشغال عثماني ها قرار داشت.بسياري حكام محلي در زمان شاه محمد سر كشي كرده و راه استقلال در پيش گرفتند.شش سال بعد از شاه اسماعيل جزيره هرمز و خليج فارس توسط آلفونس دال بيكر پرتغالي در 1507.م اشغال مي شود و كشتي هاي ايراني مجبور به پرداخت خراج به پرتغالي ها مي گردند.تنها راه مطمئن و نزديك با دنياي غرب ،راه گيلان بود،كه هيچ يك از مشكلات راههاي ديگر را نداشت.دوك مسكو،موسوم به ايوان مخوف،اولين تزار روسيه ،بارها نمايندگان خود را به ايران مي فرستاد و سفراي ايراني از عزت و احترام زيادي در آن سرزمين روس بهره مند بودند.
عامل ديگري كه اهميت گيلان را بيشتر مي كرد ،ابريشم بود.به خاطر ترويج ابريشم در گيلان ،شاه عباس به درستي  زحمات فراواني كشيد.اما شاه عباس براي دست يابي به تفنگ واسلحه براي مقابله با تركان عثماني نيازمند منابع مالي فراوان بود.كه توليد و فروش ابريشم مي توانست اين نياز مالي را برطرف كند.شاردن سياح فرانسوي كه چند بار به ايران سفركرده بود مي گويد سه ولايت مهم توليد ابريشم در ايران ،مازندران –استرآباد ،شروان و گيلان بود كه در مازندران 3عدل ،در شروان 2عدل و درگيلان به تنهايي 8عدل ابريشم توليد مي شده است.رشت قبل از شاه عباس روستاي كوچكي بود كه اهميتي كمي داشت ،اما در اين زمان رشد چشمگيري پيدا كرد.
  رشت و گيلان كه در قبل كمتر مورد هجوم بيگانه اي بود و افراد بيگانه كمتر به آنجا تردد داشتند ،به يكباره با تمامي شهرهاي ايران و ديگرشهرهاي مهم جهان آن زمان ارتباط برقرار مي كند ومهاجران جديدي،از كشور هاي مختلف اروپايي، در آنجا به رفت و آمد مي پردازند.و تبديل به دروازه ي اروپا شده و وارد مرحله ي جديدي از تمدن مي شود.



ارسال دیدگاه

: نام شما
: پست الکترونیک
: دیدگاه
: کد امنیتی

درباره‌ی خانه فرهنگ گیلان

خانه‌ی فرهنگ گیلان در راستای گسترش ارتباط با هنرمندان و هنردوستان داخل و خارج از مرزهای ایران و هم‌اندیشی با آنان در بخش‌های مختلف فرهنگی و هنری ، سایت اینترنتی خانه را نسبت به گذشته در سطحی پیش‌رفته‌تر با سازماندهی امور ...

آمار بازدید کنندگان

بازدیدکنندگان امروز : 1407
بازدیدکنندگان ديروز : 1093
بازدیدکنندگان در هفته : 9897
بازدیدکنندگان در ماه : 40178
بازدیدکنندگان در سال : 455083
کل بازدیدکنندگان : 1323814
کاربران آنلاین : 12